Kunst óver de werkvloer op de werkvloer

Wanneer we kijken naar kunst zien we de meest uiteenlopende onderwerpkeuzes. Dat is ook logisch, want elk kunstwerk wordt vanuit een ander doel gemaakt. We gaan voor kunst naar musea, komen het tegen in de openbare ruimte en hangen graag kunstwerken thuis aan de muur. Ook wordt kunst steeds vaker zichtbaar op de werkvloer. Maar wordt die werkvloer ook als onderwerp gekozen; bestaat er kunst óver werk? En wat zien we hiervan terug in de collectie van Business Art Service?

Marlies Swinkels,  Hart voor de Zaak IX  (collectie Business Art Service)

Marlies Swinkels, Hart voor de Zaak IX (collectie Business Art Service)

Werk in kunst

Het Bureau, de zevendelige roman van J.J. Voskuil, verscheen in de jaren ‘90. Hierin werd vanuit de literatuur een humoristische maar ook kritische reflectie op het werkleven geboden. Door de geschiedenis heen zien we ons werk – in een brede opvatting – regelmatig afgebeeld in kunst. Zo bestaan er afbeeldingen van traditionele ambachten (timmerman, boekbinder, bakker, smid) en het boerenleven werd in de negentiende eeuw onder andere vastgelegd door de Franse schilder Jean-François Millet. Later ontstond er vanuit de fotografie meer aandacht voor werk en de werkende klasse als onderwerpskeuze. Een bekend voorbeeld is de serie Menschen des 20. Jahrhunderts van de Duitse fotograaf Auguste Sander. In dit langlopende project legde Sander begin twintigste eeuw de maatschappij en vele beroepsgroepen vast. Waar Voskuil in de jaren ’90 het Nederlandse kantoorleven vanuit de literatuur benaderde, zo fotografeerde Susan Ressler in de jaren ’70 het Amerikaanse zakenleven. Ook tegenwoordig is de kantoorcultuur nog onderwerp in de kunst, bijvoorbeeld met het project How Terry Likes his Coffee van documentaire fotograaf Florian van Roekel.

Werk in de collectie van Business Art Service

De collectie van Business Art Service bevat verschillende kunstwerken die de werkvloer als onderwerp hebben. De Belgische kunstenaar Arne Rein-Art toont in zijn schilderij The Office een kantoorgebouw. Vanaf boven laat Rein-Art zien hoe kantoorgebouw, omgeving en de mens zich tot elkaar verhouden. Het kleurgebruik zorgt ervoor dat het kunstwerk ook een beetje op een blauwdruk lijkt; een blauwdruk van de kantoorcultuur.

Arne Rein-Art,  The Office

Arne Rein-Art, The Office

De tweede kunstenaar in de collectie van Business Art Service die kunstwerken maakt over het kantoor- en bedrijfsleven is Paulus Kamp. De ruitvormige schilderijen tonen ons abstracte gebouwen met een nadruk op architectuur. De titels van de werken - ‘koffietijd in de kleine zaal’, ‘tussen twaalf en twee’ - brengen de abstracte composities echter verder tot leven. De titels maken van de schilderijen sfeervolle en vooral hele herkenbare taferelen over de werkcultuur, waarin de aanwezigheid van de werknemers bijna voelbaar wordt.

Paulus Kamp,  Koffietijd in de kleine zaal

Paulus Kamp, Koffietijd in de kleine zaal

Paulus Kamp,  Tussen twaalf en twee

Paulus Kamp, Tussen twaalf en twee

Kunstenares Ginneke Zikken brengt in een aantal van haar landschapsschilderijen een hele andere werksector in beeld: de industriële sector. Dit zien we terug in haar schilderijen Fabriek Delfzijl en Containerschip.

Gineke Zikken,  Containerschip

Gineke Zikken, Containerschip

Tot slot vormt Hart voor de Zaak van fotografe Marlies Swinkels een serie in de collectie van Business Art Service waarin de liefde voor werk aan alle kanten aanwezig is. De documentaire fotoserie toont in tweeluiken – één portret en één interieurbeeld – ondernemers die al jarenlang met trots en liefde hun eigen zaak runnen en inmiddels (bijna) de pensioenleeftijd hebben behaald. De kunstwerken laten ons weer even stilstaan bij waar we zo’n groot deel van ons leven mee bezig zijn. Om toegewijd te zijn in je werk, iets te doen waar je gelukkig van wordt en waar je graag verantwoording voor draagt. Het stimuleert ons om hier kritisch over te blijven, maar vooral ook om ons werk in al zijn verschillende facetten te blijven waarderen.

Marlies Swinkels,  Hart voor de Zaak VII

Marlies Swinkels, Hart voor de Zaak VII

Marlies Swinkels,  Hart voor de Zaak II

Marlies Swinkels, Hart voor de Zaak II

Bas Vogel